Image Alt

Temirci Art

Demircilik / ferforje

Demircilik / Ferforje

Türkler, demirciliği kutsal meslek olarak tanımlar, demirci ustasını ise yol gösterici bir bilge olarak kabul eder. Adalet için çekilen keskin kılıç, bir çiftçinin elindeki orak demirci ustasının eseridir, hürriyet destanındaki başkahraman bir demircidir. 



Kurt bir delik buldu, gitti.                                                                                                                                     

Ergekon Destanı

Bir demirci takip etti, 
Ocak yaktı taş eritti,
Açıldı yol kapağımız! 

Demirciye Bozkurt dendi
Han tanındı, taç giyildi,
Yoldan önce kendi indi,
Sağ elinde bayrağımız! 
Ziya Gökalp – Ergenekon

Türkler medeniyet hamlesini demiri sertleştirerek elde ettiği üstün silah gücüyle gerçekleştirmiştir. Türk maden sanatının uzun bir gelişim süreci vardır. Bu süreç, Orta Asya’dan Selçuklulara onlardan da Osmanlılara aktararak yapım tekniği geliştirerek ve form bakımından zenginleşerek seyrini devam ettirmiştir.

Bayrakları zırhları siyah demir,
Bilekleri ve külahları demirden,
Sen yeryüzü demir diyeceksin.
Süngüleri havada bir zırh sayacaksın,
Yer ve dağ demir oldu diyeceksin. 
Firdevsi -Şehname

Türk Ordusu



Demircilik / Ferforje; Türklerde demir, savaş, tarım ve günlük kullanım amaçlı araç gereçlerin dışında mimarinin de temel unsurlarından biridir. Türk yapı mimarisinde sadece Türklere has tarz ve bezemelerle süslenmiş dövme ve dökme demirden yapılan adına lokma, kafes ve şebeke denen korumalar kullanılmıştır. Osmanlı döneminde ise farklı coğrafya ve kültürleri barındırması sebebiyle doğal olarak çeşitli süsleme geleneklerinden etkilenmesi söz konusudur. Ancak Bununla beraber gerek motif ve kompozisyon açısından gerekse Türklere özgü sadelik bakımından Türk süsleme gelenek ve kültürünün ürünleri, Türk Sanatının yakın ilişkide bulunduğu diğerlerinden çok kolay bir biçimde ayırt edilebilir. Türkler kendilerine özgü bir üslupla Avrupa’daki örnekleriyle kıyaslandığında geometrik şekilleri, sade ve düz çizgileri kullanmayı tercih etmişlerdir. Bu örnekleri cami, medrese, han, hamam ve saray gibi pek çok tarihi eser de görmek mümkündür. Ancak ne yazık ki, Türk demircilik tarihi ile ilgili yeterli akademik çalışma yapılmamış, bu alanda çalışmalar yapan zanaatkârlar ile ürettikleri eserleri kayıt altına alınmamıştır.


Batı literatüründe demirciliğin karşılığı Fransız kökenli bir tanımlama olan ferforjedir. Sanayi devrimi ile birlikte gelişen teknik imkânlar zanaatkârlara demiri her tür mimari üslup ve tarzla işleme imkânı sağlamıştır. Bu imkânlar sayesinde demirciler, geometrik şekiller, yaprak çiçek dal gibi bitkisel figürler, kıvrımlı motiflerden oluşan son derece estetik barok, rokoko, ampir, art nouveau, art deco tarzı ürünler meydana getirmiştir. Bu çalışmalar sayesinde demircilik sanat seviyesine ulaşmıştır. Ferforje artık merdiven korkulukları ve kapıları ile kiliseleri, şatoları, malikâne ve otelleri; sundurma ve kanopileri ile bina girişlerini, şehir mobilyaları, parmaklıkları ile metro istasyonları ile şehrin cadde ve sokaklarını süsleyen son derece prestijli sanatsal bir yapı malzemesi olarak kabul edilmiştir.

Demircilik / Ferforje


Cold Iron
Gold is for the mistress silver for the maid 
Copper for the craftsman cunning at his trade.”
“Good!” said the Baron, sitting in his hall,
“But Iron Cold Iron is master of them all.”

So he made rebellion gainst the King his liege,
Camped before his citadel and summoned it to siege.
“Nay!” said the cannoneer on the castle wall,
“But Iron Cold Iron shall be master of you all!”

Woe for the Baron and his knights so strong,
When the cruel cannon-balls laid ’em all along;
He was taken prisoner, he was cast in thrall,
And Iron Cold Iron was master of it all!


Yet his King spake kindly (ah, how kind a Lord!)
“What if I release thee now and give thee back thy sword?”
“Nay!” said the Baron, “mock not at my fall,
For Iron Cold Iron is master of men all.”

“Tears are for the craven, prayers are for the clown 
Halters for the silly neck that cannot keep a crown.”
“As my loss is grievous, so my hope is small,
For Iron Cold Iron must be master of men all!”

Yet his King made answer (few such Kings there be!)
“Here is Bread and here is Wine sit and sup with me.
Eat and drink in Mary’s Name, the whiles I do recall
How Iron Cold Iron can be master of men all!”

He took the Wine and blessed it. He blessed and brake the Bread.
With His own Hands He served Them, and presently He said:
“See! These Hands they pierced with nails, outside My city wall,
Show Iron Cold Iron to be master of men all.”

“Wounds are for the desperate, blows are for the strong.
Balm and oil for weary hearts all cut and bruised with wrong.
I forgive thy treason I redeem thy fall 
For Iron Cold Iron must be master of men all!”

“Crowns are for the valiant sceptres for the bold!
Thrones and powers for mighty men who dare to take and hold!”
“Nay!” said the Baron, kneeling in his hall,
“But Iron Cold Iron is master of men all!
Iron out of Calvary is master of men all!”
Rudyard Kipling

Ferforje sanatının en güzel örnekleri arasında Poitesin ve Flаmbаrd tаrаfındаn yapılan Fransa da Rouen kilisesinin parmaklıkları, Jeanlamоur’un Nаncy nin Stanislas alanı için yaptığı parmaklıkları, Paris askeri okulunun tırabzanları, adliye sarayının demir parmaklıkları ferforje sanatının başyapıtları arasındadır. 1925 Paris Uluslararası Sergisi demirciliğin gelişmesinde önemli bir dönüm noktası olmuştur. 

Bu yazımızda Demircilik ve Ferforje hakkında bilgi aktarmaya çalıştık

İdris Savaş

Post a Comment

Pazt‒ Cum: 09:00 ‒ 18:00
Cmt: 09:00 ‒ 15:00
Paz: Kapalı

Baraj Yolu Caddesi Arzum Sokak No:45 Esenkent Dudullu OSB Ümraniye İstanbul Türkiye
+90 216 314 08 37
+90 532 613 17 80